تفاوت پیچ خشکه و پیچ آهنی چیست؟

اصطلاح خشکه از دیرباز در بازار پیچ و مهره فروشان رایج بوده است. این واژه برای تمیز دادن بین پیچ سخت‌کاری شده و نشده بکار می‌رود. در این مقاله سعی داریم پیچ خشکه و پیچ آهنی و تفاوت میان آن دو را مورد بررسی قرار دهیم.

اگر سری به بازار بزنید و از فروشندگان قدیمی درخواست خرید پیچ و مهره داشته باشید، اولین سوالی که با آن روبرو می‌شوید این است : پیچ خشکه یا آهنی ؟

تصویر پیچ خشکه صنایع پیچ و مهره  پایا

پیچ خشکه چیست؟

پیچ‌های پر مقاومت ‌( 8.8 – 10.9 – 12.9) از فولاد کربن متوسط یا کربن بالا (به طور میانگین حداقل 0.25 درصد و حداکثر 0.55 درصد) تهیه می‌شوند. پس از اتمام ماشین‌کاری و رزوه کاری نوبت به فرایند عملیات‌حرارتی می‌رسد. این مرحله جهت رساندن استحکام پیچ و مهره به گرید مورد نظر انجام می‌شود. قطعات در این مرحله به استحکام بالاتری نسبت به مرحله پیش از آن می‌رسند. هرچه گرید بالاتر باشد، میزان سختی بالاتر و در نتیجه استحکام کششی بیشتر خواهد بود و نیروی گشتاور پیچ افزایش می‌یابد. خاصیت کشسانی با افزایش مقدار سختی کاسته می‌شود.

اصطلاح “خشکه” از کجا آمده است؟

در واقع قبل از عملیات سخت‌کاری پیچ‌ها نرم و آسیب پذیر هستند. بعد از این فرایند، به زبان ساده می توان گفت پیچ‌ها “خشک” می‌شوند.  اصطلاح خشکه نیز از همین جا رواج یافته است. در بازار پیچ و مهره، پیچ خشکه معمولا به معنای پیچ شش گوش با درجه استحکام 8.8 است. گرچه کلاس‌های 10.9 و 12.9 نیز جز خشکه به شمار می‌روند. اگر صحبتی از کلاس به میان نیاید، برداشت فروشنده کلاس 8.8 خواهد بود.

پیچ آهنی چیست؟

آهن خالص بسیار نرم است و به تنهایی کاربرد چندانی در تولید پیچ و مهره ندارد. همه‌ی پیچ‌ها از فولاد تولید می‌شوند. پیچ آهنی در بازار بدین مفهوم است که عملیات‌حرارتی روی آن انجام نگرفته است. پیچ آهنی از فولاد کم کربن یا کربن متوسط تولید می‌گردد. قیمت آن نیز نسبت به خشکه حدود پنجاه درصد پایین تر است.

انواع گرید پیچ خشکه:

  • 8.8
  • 10.9
  • 12.9

انواع گرید پیچ آهنی:

  • 4.6
  • 4.8
  • 5.6
  • 5.8
  • 6.8

آهنی‌ها نیاز به عملیات ‌حرارتی ندارند و استحکام خود را به روش Strain hardened و طی فرایند تولید بدست می‌آورند.

چگونه خشکه را از آهن تشخیص دهیم؟

در گذشته که دستگاه سختی سنج به ندرت در دسترس بود تشخیص پیچ خشکه از آهن کار دشواری بود. قدیمی‌ها در بازار برای این کار دو پیچ را به هم می کوبیدند و با توجه به میزان له شدگی با حدس و گمان تشخیص می‌دادند عملیات‌حرارتی روی قطعات انجام شده است یا خیر و یا کدام پیچ استحکام بالاتری دارد.

این روش امروزه دیگر کاربردی ندارد و منسوخ شده است. با توجه به پیشرفت تکنولوژی، آزمایشگا‌ه‌های مجهز می‌توانند تمامی تست های مربوط به تعیین گرید شامل آنالیز مواد، سختی ماکرو و میکرو، استحکام کششی، تست ضربه متالوگرافی و … را به سهولت انجام دهند. با پیشرفت علم دستگاه‌های سختی سنج راکول، برینل و ویکرز در انواع مختلف به صورت ثابت و پرتابل در بازار وجود دارد. به کمک این تجهیزات میتوان سختی پیچ‌ها را در سریعترین زمان اندازه گیری نمود.

جمع بندی

مطالب عنوان شده در مقاله‌ی بالا را می‌توان به صورت خلاصه اینگونه بیان کرد:

  • در تولید پیچ 5.6 و 4.6 از فولاد کربنی با کربن پایین استفاده می شود. در حالیکه در پیچ 8.8 فولاد با کربن متوسط استفاده می‌شود.
  • پیچ‌های خشکه به دلیل فرایند عملیات‌حرارتی ( سخت کاری ) از استحکام بیشتری برخوردارند.
  • به طور معمول، منظور از پیچ خشکه در بازار همان کلاس 8.8 می‌باشد.